Faol ilga ega aerotenk:
klassika, A/O va A²/O.
Aerotenk — biologik tozalash inshooti bo‘lib, unda oqova faol il bilan aralashtirilib havo bilan puflanadi, so‘ng il ikkilamchi tindirgichda ajratilib, aerotenkka qaytariladi. Bu maishiy oqovalar uchun o‘nlab yillar sinovdan o‘tgan sxema: A/O variantida u azotni, A²/O variantida esa fosforni ham chiqaradi. Bizning LOI BIO ham shu sxema bo‘yicha ishlaydi.
Faol ilga ega aerotenk qanday ishlaydi
Faol il — oqova ifloslanishlari bilan oziqlanadigan bakteriyalar va sodda organizmlardan iborat parchalar. Tubdagi diffuzorlardan chiqqan havo ilga kislorod beradi va parchalarning cho‘kishiga yo‘l qo‘ymaydi. Ikkilamchi tindirgichda il cho‘kadi, tiniqlashgan suv keyingi bosqichga ketadi, cho‘kkan il esa biomassa konsentratsiyasi tushmasligi uchun nasos yoki erlift bilan aerotenk boshiga qaytariladi.
Ilning o‘sgan qismi ortiqcha il sifatida chiqariladi va qanchasi chiqarilishiga aerotenkning asosiy ko‘rsatkichi — il yoshi bog‘liq. Ammoniyni oksidlovchi bakteriyalar sekin, ayniqsa sovuq oqovada juda sekin o‘sadi, shuning uchun nitrifikatsiya uchun il yoshi katta, u bilan birga aerotenk hajmi ham kattaroq bo‘lishi kerak.
Kichik tozalash inshootlari uchun uzaytirilgan aeratsiya
Kichik obyektlarda aerotenk odatda ilga past yuklama va katta il yoshi bilan hisoblanadi — bu uzaytirilgan aeratsiya. Organika chuqurroq oksidlanadi, il inshootning o‘zida qisman aerob barqarorlashadi, ortiqcha il kamroq bo‘ladi va kamroq hid chiqaradi. Evaziga oqovaning har kubometriga kattaroq hajm va havo sarfi kerak, lekin sxema notekis yuklamaga chidamliroq va xizmat ko‘rsatishda soddaroq.
A/O va A²/O: azot va fosfor qanday chiqariladi
A/O sxemasida aerob zonadan oldin anoksid zona qo‘yiladi — aralashtirgich bilan, havosiz. Aerob zona oxiridan nitratli il aralashmasi nasos bilan boshiga qaytariladi va u yerda bakteriyalar yangi oqova organikasidan foydalanib, nitratlarni gazsimon azotga aylantiradi. Bu ichki retsiklning karraligi odatda oqimdan 2–4 barobar ko‘p; karralik oshsa, haydash va anoksid zonaga kiradigan kislorod ortadi. Chegarani balans belgilaydi: umumiy retsirkulyatsiya (il qaytarish va ichki retsikl birga) uchta oqimga teng bo‘lsa, denitrifikatsiyaga nitratlarning to‘rtdan uch qismidan ko‘pi qaytmaydi.
A²/O da eng boshiga anaerob zona qo‘shiladi — kislorodsiz va nitratsiz. U yerga oqova va qaytariladigan il beriladi: fosfat to‘plovchi bakteriyalar yengil organikani yutib, fosfat ajratadi, aerob zonada esa uni ortig‘i bilan qayta oladi va fosfor ortiqcha il bilan chiqib ketadi. Sxema qaytariladigan ildagi nitratlarga va yengil organika yetishmasligiga sezgir, ortiqcha ilni esa uzoq vaqt kislorodsiz saqlab bo‘lmaydi — fosfor suvga qaytadi. Fosfor bo‘yicha me’yor qat’iy bo‘lsa, biologiya koagulyant bilan sug‘urtalanadi.
Aerotenk qanday hisoblanadi
Hisob DWA-A 131 bo‘yicha olib boriladi. Il yoshi tozalash maqsadi va oqovaning hisobiy haroratiga qarab qabul qilinadi, u bo‘yicha tizimdagi il massasi, tanlangan konsentratsiya bo‘yicha esa aerotenk hajmi va anoksid zona ulushi topiladi. Kislorodga ehtiyoj standart sharoitga keltiriladi va havo puflagichlarni tanlash uchun havo sarfi olinadi. Ikkilamchi tindirgich gidravlik yuklama va il indeksi bo‘yicha hisoblanadi; sarflar va yuklamalar ҚМҚ 2.04.03-19 bo‘yicha qabul qilinadi.
Aeratsiya — elektr energiyasining asosiy xarajat moddasi, shuning uchun mayda pufakli diffuzorlar qo‘yiladi: ular kislorodni yirik pufaklilarga qaraganda ancha yaxshi uzatadi. Aerob zonada odatda taxminan 2 mg/l erigan kislorod ushlanadi, kislorod datchigi bo‘yicha ishlaydigan chastota o‘zgartirgichli havo puflagich esa kam yuklama soatlarida havoni ortiqcha sarflamaydi.
Aerotenkka nima xavf soladi
- Ilning ko‘pchishi. Ipsimon bakteriyalar ilni yengil qiladi, u yomon cho‘kadi va tindirgichdan chiqib ketadi. Sabablari — kislorod tanqisligi, vodorod sulfidli chirigan oqova, yog‘ ortiqchaligi, sanoat oqovalarida azot va fosfor yetishmasligi. Oqibatni emas, sababni bartaraf etish kerak.
- Eng yuqori oqimda ilning yuvilib chiqishi. Tindirgich gidravlik jihatdan ortiqcha yuklanadi, il qatlami chiqishgacha ko‘tariladi, il bilan birga nitrifikatsiyalovchi bakteriyalar yo‘qoladi va tiklanish haftalab davom etishi mumkin. Oqim cho‘qqilari aerotenk oldidagi tenglashtirgich bilan so‘ndiriladi.
- To‘satdan tashlamalar. Xlorli yuvish vositalari, erituvchilar, bo‘yoqlar va katta hajmdagi yog‘ ilni bo‘g‘adi yoki o‘ldiradi. Oshxona oqovalari — faqat yog‘ tutgich orqali.
- Elektr ta’minotidagi uzilishlar. Havosiz il tez chiriydi; uzilishlar bo‘ladigan obyektlarga zaxira quvvat manbai kerak.
Bundan nimani o‘zimiz qilamiz
Bizning LOI BIO — shishatolali plastik korpusdagi mayda pufakli aeratsiyali aerotenk, il erlift bilan qaytariladigan ikkilamchi tindirgich va ortiqcha il stabilizatori. Qator — 1 dan 500 m³/sut gacha, 5 dan 2500 gacha ekvivalent aholi; 25 m³/sut gacha bu bitta korpus, undan yuqorisi — modullar. Qator hisobi maishiy oqovaga il yoshi 15 sutka va aerotenkda turib qolish vaqti 13,5 soat bilan qilingan — bu organikani oksidlash uchun ham, nitrifikatsiya uchun ham yetarli.
Korpuslar, ichki to‘siqlar, erliftlar va PP/PVXdan taqsimlovchi quvurlar, ramalar va boshqaruv shkafini yig‘ish — bizning ishimiz. Diffuzorlar, havo puflagichlar, anoksid zona aralashtirgichlari, nasoslar, kislorod datchiklari va chastota o‘zgartirgichlari sotib olinadi, ularning markalarini spetsifikatsiyada ko‘rsatamiz. Yirik stansiya uchun beton inshootlarni bizning topshiriq bo‘yicha buyurtmachi qurishi mumkin, biz esa uskunani yetkazib, montaj qilamiz va ishga tushirish-sozlashni bajaramiz. Biobosqichni MBBR bo‘yicha ham bajarish mumkin — hisob hal qiladi.
Faol ilga ega sxemalar: nimani chiqaradi va buning uchun nima kerak
| Sxema | Suv yo‘li bo‘yicha zonalar | Nimani chiqaradi | Nima qo‘shiladi |
|---|---|---|---|
| Klassik aerotenk | aerob | organikani; il yoshi yetarli bo‘lsa — ammoniyni | — |
| Uzaytirilgan aeratsiya | aerob, kattalashtirilgan hajmli | organika va ammoniyni, il qisman barqarorlashadi | hajm va havo ko‘proq, ortiqcha il kamroq |
| A/O | anoksid → aerob | organika, ammoniy va nitratlarni — umumiy azotni | aralashtirgichlar, ichki retsikl nasosi |
| A²/O | anaerob → anoksid → aerob | shularni va fosforni — biologik yo‘l bilan | uchinchi zona, qaytariladigan ildagi nitratlar nazorati |
Barcha sxemalarda ikkilamchi tindirgich va il qaytarish kerak; zonalar hajmi va retsikllar — DWA-A 131 hisobi bo‘yicha.
LOI BIO va assortimentimizdagi uzellar
Oqim notekis bo‘lsa, LOI BIO oldidan tenglashtirgich, undan keyin esa tozalangan oqovani zararsizlantirish qo‘yiladi.
To‘liq xususiyatli tipo‘lcham qatorlari — liniyalar sahifalarida.
Aerotenklar haqida ko‘p beriladigan savollar
Il yoshi nima va u nima uchun muhim?
Bu ilning tizimda bo‘lishining o‘rtacha vaqti: aerotenkdagi il massasi sutkasiga ortiqcha il va tozalangan suv bilan chiqariladigan massaga bo‘linadi. U qancha katta bo‘lsa, organika shuncha to‘liq oksidlanadi va nitrifikatsiya ishonchliroq boradi, lekin aerotenk ham shuncha katta bo‘ladi. U tozalash maqsadi va haroratga qarab hisob bilan belgilanadi, amalda esa ortiqcha ilni so‘rib olish bilan ushlab turiladi.
Nega il ikkilamchi tindirgichdan chiqib ketadi?
Ko‘pincha ilning ko‘pchishi yoki tindirgichning gidravlik ortiqcha yuklanishi tufayli. Uchinchi sabab — tindirgichda il turib qolsa, undagi denitrifikatsiya tufayli il yuzaga qalqib chiqadi; ilni tez-tez so‘rib olish yordam beradi. Sabab il indeksi, ilni mikroskopda ko‘rish va sarflar jurnali bo‘yicha aniqlanadi.
A/O va A²/O nimasi bilan farq qiladi?
A/O — azotni chiqarish uchun ikki zona, anoksid va aerob. A²/O da boshiga fosforni biologik chiqarish uchun anaerob zona qo‘shilgan. Fosfor bo‘yicha me’yor bo‘lmasa yoki uni koagulyant dozalash yopsa, uchinchi zona odatda kerak emas.
Eski aerotenkni qanday modernizatsiya qilish mumkin?
Odatda aeratsiyadan boshlanadi: yirik pufakli tizim mayda pufakliga almashtiriladi, kislorod datchigi va havo puflagichlarni chastotali boshqarish o‘rnatiladi. Azotni chiqarish uchun aralashtirgichli anoksid zona ajratiladi va ichki retsikl nasosi qo‘shiladi, hajm yetmasa — MBBR to‘ldirgichi. Qaror — obyekt ko‘rigi va tekshiruv hisobidan keyin.
Aerotenk yoki LOI narxi nimaga bog‘liq?
Sarf va uning notekisligiga, oqova tarkibiga, tozalangan suvga talablarga, sxema va ijroga: bizning shishatolali plastik korpuslar yoki buyurtmachining bizning uskunamiz bilan beton inshootlari. Saytda narxlarni e’lon qilmaymiz, obyekt uchun hisoblaymiz; tanlash va hisoblash bepul.
Turdosh texnologiyalar va yechimlar
Aerotenkni DWA-A 131
bo‘yicha hisoblaymiz.
Sarf va uning soatlar bo‘yicha tebranishini, oqova tahlilini (BPK, KXE, muallaq moddalar, ammoniy, azot, fosfor, pH, harorat) va qabul qiluvchi talablarini yuboring. Sxema, zonalar hajmi, havo sarfi va «o‘zimiz ishlab chiqaramiz / sotib olamiz» bo‘linishli uskunalar tarkibini qaytaramiz.
AEROTENKNI HISOBLASH