Yomg‘ir oqovalarini tozalash:
qabul qilgichdan sug‘orishgacha.
Yomg‘ir qoplamalardan qum, muallaq moddalar va neft mahsulotlarini yuvib ketadigan har bir joyda yomg‘ir oqovalarini tozalash kerak: AYOQSh va metan shoxobchalarida (AGNKS), avtoturargohlar, omborlar va ishlab chiqarish maydonchalarida. Yomg‘ir qabul qilgichdan tozalangan suv rezervuarigacha bo‘lgan to‘liq sxemani, uning unumdorligi qanday hisoblanishini va bu suvni qachon sug‘orish va maydonchani yuvishga ishlatish mumkinligini ko‘rib chiqamiz.
Yomg‘ir nimani yuvib ketadi va birinchi yuvilish nega muhim
Yomg‘ir yo‘laklar, turargohlar va tomlardan qum, shina va qoplama yeyilishidan qolgan zarralar, muallaq moddalar, moy va yoqilg‘i tomchilarini olib ketadi. AYOQShda bunga kolonkalar yonida va avtosisternalardan yoqilg‘i bo‘shatish maydonchasida to‘kilgan yoqilg‘i qo‘shiladi. Metan shoxobchasida kolonkalarda suyuq yoqilg‘i yo‘q, lekin avtomobillardan tomgan moy va texnik suyuqliklar har qanday turargohdagidek yuvilib ketadi.
Yomg‘irning birinchi daqiqalari o‘tgan yomg‘irdan beri qoplamada to‘plangan hamma narsani olib ketadi — bu birinchi yuvilish eng iflos bo‘ladi; keyin konsentratsiyalar pasayadi, sarf esa oshishi mumkin. Shuning uchun ҚМҚ 2.04.03-19 yuza oqovasining eng ifloslangan qismini tozalashga yo‘naltirishni talab qiladi. Oqovadagi neft mahsulotlari — erkin tomchilar, emulsiya va erigan qism; gravitatsiya faqat tomchilarni ajratadi, shuning uchun sxema bosqichma-bosqich quriladi.
Yomg‘ir oqovalari sarfi qanday hisoblanadi
Yomg‘ir suvlari sarfi ҚМҚ 2.04.03-19 bo‘yicha chegaraviy jadallik usulida hisoblanadi. Hisobga suv yig‘ish maydoni, qoplama turi — asfalt, tom va maysazor suvni turlicha beradi, — hudud uchun yomg‘ir parametrlari (q20 jadalligi va n daraja ko‘rsatkichi) hamda hisobiy jadallikning bir marta oshib ketish davri kiradi; bu davr obyekt vazifasiga bog‘liq.
Qum tutgich va neft tutgich o‘lchamlari sarfga bog‘liq. Ular EN 858 standartidagi kabi nominal sarf NS bilan belgilanadi: НЕФ-10 — 10 l/s sarfga mo‘ljallangan. Mavjud quvur diametri bo‘yicha tanlash bir necha barobar xatoga olib keladi: kichik separator jalada neft mahsulotlarini o‘tkazib yuboradi, ortiqcha o‘lcham — ortiqcha xarajat.
Tozalashni har doim ham butun jala sarfiga qurish shart emas. Ajratish kamerasi oqovaning ifloslangan qismini tozalashga, ortiqchasini esa aylanma yo‘lga yuboradi; rostlovchi rezervuar jalani to‘liq qabul qilib, tozalashga kichikroq sarf bilan beradi. Yoqilg‘i quyish maydonchasi va yoqilg‘i bo‘shatish zonasi uchun aylanma yo‘l, odatda, qo‘llanilmaydi: yoqilg‘i to‘kilsa, butun oqova tozalashdan o‘tishi kerak.
Tozalash sxemasi nimalardan iborat
Bosqichlar qat’iy tartibda turadi va har biri keyingisini himoya qiladi: qum tutgich o‘tkazib yuborgan qum koalessent modulni tiqib qo‘yadi, separator ushlamagan neft mahsulotlari esa sorbentni tez to‘yintirib qo‘yadi.
- Panjarali yomg‘ir qabul qilgichlar va novlar — axlat va barglar.
- ПЕС qum tutgichi — qum va abraziv.
- Koalessent modulli НЕФ neft tutgichi — neft mahsulotlari tomchilari. Ikki bosqich NS qiymati bir xil bo‘lgan ikki korpus yoki bitta qo‘shma qum-neft tutgich bilan bajariladi.
- Sorbsion filtr — tashlash yoki sug‘orish talablari gravitatsiya beradiganidan qat’iyroq bo‘lganda qo‘shimcha tozalash.
- РЕЗ rezervuari va nasos — tozalangan suv sug‘orish va maydonchani yuvishga; ortiqchasi toshish quvuri orqali tashlashga ruxsat berilgan joyga ketadi.
- KNS — maydoncha tarmoq belgisidan past bo‘lsa va suv o‘zi oqib ketmasa.
Sug‘orish uchun suv: rezervuar va nasos
Tozalangan yomg‘ir oqovasidan maysazor va yashil o‘simliklarni sug‘orish, maydonchani yuvish va texnik ehtiyojlar uchun foydalanish mumkin. Ammo O‘zbekistonda asosiy yog‘inlar qish va bahorda tushadi, sug‘orish esa yozda kerak. Shuning uchun rezervuar hajmi vazifadan kelib chiqib hisoblanadi — nima sug‘oriladi va zaxira necha kunga yetishi kerak — va u yozgi sug‘orishning qancha qismini yopishi darhol ko‘rsatiladi.
Rezervuarga faqat tozalangan suv kiradi: tozalanmagan oqova sig‘imda chiriydi va neft mahsulotli cho‘kma beradi. Suv odamlar yuradigan joyda purkaladigan bo‘lsa, zararsizlantirish qo‘shiladi; foydalanish shartlari sanitariya xizmati bilan kelishiladi. Uzatish nasosi sotib olinadi va sug‘orish tarmog‘i sarfi va bosimiga qarab tanlanadi; cho‘kmani ko‘tarmaslik uchun suv tubdan yuqoriroqdan olinadi.
Yer osti suvlari va eski yoqilg‘i rezervuarlari
Suvga to‘yingan tuproqdagi bo‘sh yer osti korpusi qalqovichdek bo‘ladi. Yer osti suvlari sathi baland bo‘lsa, barcha korpuslar asosdagi beton plitaga ankerlanadi; ankerlash hisobini mahsulot bilan beramiz, kotlovan va plitani qurilish tashkiloti bajaradi.
Ba’zan bizdan ishlab turgan AYOQShning eski po‘lat yoqilg‘i rezervuarlarini tozalash inshootiga aylantirib berishni so‘rashadi. Biz buni qilmaymiz: rezervuarda yoqilg‘i bug‘lari qoladi, unda payvandlash yoki kesish — to‘g‘ridan-to‘g‘ri portlash xavfi, ko‘p yil yerda yotgan po‘lat esa allaqachon korroziyaga uchragan. Buning o‘rniga shishatolali plastikdan yangi korpuslar tayyorlaymiz: ular korroziyalanmaydi, qattiqlik halqalari hisobiga tuproq bosimini ko‘taradi va har biri jo‘natishdan oldin 24 soatlik gidrosinovdan o‘tadi.
Bundan nimani o‘zimiz qilamiz
Bizning ishlab chiqarish — qum tutgich, neft tutgich va qum-neft tutgich korpuslari, to‘plash va rostlash rezervuarlari, KNS korpuslari, sorbsion filtrlarning filtr sig‘imlari. Izoftal poliefir smolali shishatolali plastik, yer osti korpuslari uchun 7–8 mm laminat, qattiqlik halqalari, Barkol bo‘yicha qattiqlik 35 dan kam emas. To‘siqlar, PP/PVXdan quvur ulanmalari va uzellar, maydoncha va tayanchlarni ham o‘zimiz qilamiz.
Sotib olinadiganlar — nasoslar, sath datchiklari, klapanlar, avtomatika komponentlari va sorbsion to‘ldirgich; markalarini spetsifikatsiyada ochiq ko‘rsatamiz. Boshqaruv shkafini sotib olingan komponentlardan o‘zimiz yig‘amiz, montaj va ishga tushirish-sozlash ishlarini o‘zimiz bajaramiz. Qurilish qismiga — kotlovan, plita, qayta ko‘mish — topshiriq va chizmalar beramiz.
Har bir bosqich nimani ushlab qoladi
| Bosqich | Ushlab qoladi | Cheklov | Xizmat ko‘rsatish |
|---|---|---|---|
| Qum tutgich | qum, abraziv, og‘ir muallaq moddalar | neft mahsulotlari o‘tib ketadi | to‘lishiga qarab cho‘kmani so‘rib olish |
| Neft tutgich | neft mahsulotlarining erkin tomchilari | emulsiya va erigan neft mahsulotlarini ajratmaydi | qalqib chiqqan qatlamni so‘rib olish, modulni yuvish |
| Sorbsion filtr | qoldiq va emulsiyalangan neft mahsulotlari | oldingi bosqichlarsiz tez tiqilib qoladi | to‘ldirgichni resursiga qarab almashtirish |
| Rezervuar | hech narsa — tozalangan suvni saqlaydi | tozalanmagan oqova unda chiriydi | tubdagi cho‘kmani tozalash |
Taqqoslash sifat jihatidan. Chiqishdagi ko‘rsatkichlar oqova tarkibi va tashlash talablariga bog‘liq va hisob bilan tasdiqlanadi.
Sxema uzellari — assortimentimizdan
Qum tutgich va neft tutgich o‘lchamini hisobiy sarf, rezervuar hajmini sug‘orish vazifasi belgilaydi. Quyidagi modellar — o‘zimiz ishlab chiqaradigan liniyalardan misollar.
To‘liq xususiyatli tipo‘lcham qatorlari — liniyalar sahifalarida.
Yomg‘ir oqovalarini tozalash haqida ko‘p beriladigan savollar
AYOQSh yomg‘ir oqovalarini tozalamasdan tashlash mumkinmi?
Yo‘q. Yoqilg‘i quyish maydonchasi va yoqilg‘i bo‘shatish zonasidan kelgan oqova neft mahsulotlari va qum olib keladi, uni tozalamasdan tarmoqqa, relyefga yoki ariqqa tashlab bo‘lmaydi. Tashlash talablarini tarmoq egasining texnik shartlari yoki tashlashga ruxsatnoma belgilaydi — bosqichlar shularga qarab tanlanadi.
Neft tutgich qanday tozalash darajasini beradi?
EN 858 bo‘yicha I sinf koalessent separator standart sinovda neft mahsulotlarini 5 mg/l dan oshirmaydi. Yuvish vositalari bor haqiqiy oqovada natija yomonroq: emulsiyani gravitatsiya ajratmaydi. Kamroq qiymat talab qilinsa, separatordan keyin sorbsion filtr qo‘yiladi.
Metan shoxobchasida yomg‘ir oqovalarini tozalash kerakmi?
Odatda, ha. U yerda kolonkalarda suyuq yoqilg‘i yo‘q, lekin yo‘laklar va turargohdan qum, muallaq moddalar, moy va texnik suyuqliklar yuviladi — bu avtoturargohdagi oqovaning xuddi o‘zi. Bosqichlar tarkibi AYOQShdagidan soddaroq bo‘lishi mumkin; buni hisob va tashlash talablari hal qiladi.
Eski yoqilg‘i sig‘imini tozalash inshootiga aylantirsa bo‘ladimi?
Tavsiya qilmaymiz va o‘zimiz ham bu ishga kirishmaymiz. Po‘lat rezervuardagi yoqilg‘i bug‘lari payvandlash va kesishni portlash xavfli qiladi, korroziyaga uchragan po‘lat esa mustahkamlikka kafolat bermaydi. Hisobiy sarfga mos tayyorlangan yangi shishatolali plastik korpus ishonchliroq.
Yomg‘ir oqovalarini tozalash narxi qancha?
Narx hisobiy sarfga — maydonlar, qoplamalar va yomg‘ir jadalligiga, — bosqichlar soniga, rezervuar hajmiga, joylashtirish chuqurligiga, yer osti suvlari sathiga hamda KNS va sug‘orish nasosi kerak-kerakmasligiga bog‘liq. Maydoncha rejasini yuboring: tanlov va hisob bepul.
Turdosh yechimlar va uskunalar
Maydoncha rejasini yuboring —
sarf va sxemani hisoblaymiz.
Qoplamalar maydoni va turlari, obyekt vazifasi, oqova qayerga ketishi, sug‘orish uchun suv kerakmi va yer osti suvlari sathi. Hisobiy sarf, tozalash va to‘plash sxemasi hamda «o‘zimiz ishlab chiqaramiz / sotib olamiz» bo‘linishli uskunalar tarkibini qaytaramiz.
HISOB OLISH